Tôi Giấu Tám Thứ Tiếng Suốt Ba Năm
6
“Về việc ‘gây thiệt hại cho công ty’, tôi xin làm rõ. Trong báo cáo của thầy Tiền có một bảng so sánh.”
Tôi mở laptop, chiếu lên màn hình.
“Trong ba năm, tôi đã can thiệp vào mười bảy dự án dưới danh nghĩa ‘trực giác’ hoặc ‘vận may’. Trong mười bảy dự án đó, nhờ cảnh báo sớm hoặc điều chỉnh phương án, số tiền công ty tránh được—”
Tôi chỉ vào con số.
“Bốn mươi tám triệu.”
Phòng họp im phăng phắc.
“Ngược lại, những dự án tôi không can thiệp và dẫn đến thiệt hại thực tế là ba, tổng cộng khoảng mười hai triệu. Trong đó lớn nhất là dự án nước J, tám triệu — việc này tôi đã nhận trách nhiệm, và quyết định kỷ luật đối với Trương Vũ cũng đã được hủy.”
Tôi gập máy lại.
“Nếu tính tổng, ba năm qua, trong khi công ty không hề biết, tôi đã giúp công ty kiếm thêm hoặc giảm lỗ ba mươi sáu triệu.”
“Tôi không nói điều này để nhận công, mà để phản hồi cáo buộc ‘gây thiệt hại hơn trăm triệu’.”
Tôi nhìn thẳng Hứa Lâm.
“Câu chị nói hôm qua — ‘cô thấy mình vẻ vang không’ — chị nói đúng. Tôi không vẻ vang. Nhưng tôi cũng không phải tội nhân.”
Hứa Lâm mấp máy môi, không nói được gì.
Thẩm Viễn nhìn quanh phòng.
“Ai còn câu hỏi?”
Không ai lên tiếng.
Ông đứng dậy.
“Tôi nói một câu cuối. Hành vi của Lục Vy có phải là vi phạm hay không, phòng pháp chế đã đánh giá — không. Cô ấy chưa từng ký bất kỳ thỏa thuận nào yêu cầu khai báo toàn bộ kỹ năng. Đây là lỗ hổng của hệ thống, không phải lỗi của cô ấy.”
“Đương nhiên, lỗ hổng thì sẽ sửa. Từ tháng sau, form khảo sát kỹ năng sẽ đổi thành ‘liệt kê toàn bộ năng lực ngôn ngữ’, không còn giới hạn theo vị trí ứng tuyển.”
“Còn về việc bổ nhiệm và tăng lương của Lục Vy, giữ nguyên.”
Ông nhìn sang Lão Phương.
“Công đoàn nếu còn ý kiến, cứ đi theo quy trình chính thức. Tôi tiếp hết.”
Lão Phương lắc đầu: “Không còn.”
Cuộc họp kết thúc.
Hứa Lâm đi sau cùng.
Khi ngang qua tôi, cô dừng lại một giây.
Tôi tưởng cô sẽ nói gì đó.
Nhưng cô chỉ nhìn tôi, gật nhẹ, rồi rời đi.
Cái gật đầu ấy… không phải thân thiện, cũng không phải ác ý.
Chỉ là một sự im lặng sau khi đã chấp nhận thua.
Sang tháng thứ hai, phía Alvarez chủ động đề nghị mở rộng hợp tác.
Trong cuộc họp video, Fernando nói một đoạn, tôi dịch lại cho toàn bộ lãnh đạo.
“Dựa trên trải nghiệm hợp tác trong hai tháng qua, chúng tôi đã trình phương án nâng cấp lên trụ sở chính. Khung hợp tác ban đầu ba năm một trăm triệu sẽ được điều chỉnh thành ba năm hai trăm bốn mươi triệu. Phần tăng thêm bao gồm hệ thống phân phối tại ba quốc gia Nam Mỹ.”
Bàn tay Thẩm Viễn siết chặt cây bút.
Hai trăm bốn mươi triệu.
Gấp hơn hai lần ban đầu.
Kết thúc cuộc họp, ông gọi riêng tôi vào văn phòng.
“Fernando nói riêng với tôi một chuyện. Ông ấy bảo, lý do trực tiếp khiến trụ sở đồng ý nâng cấp hợp tác… không phải giá, cũng không phải sản phẩm. Là em.”
Tôi khựng lại.
“Nguyên văn ông ấy nói: ‘Công ty các ông có một người có thể giao tiếp bằng tiếng Tây Ban Nha ở cấp độ bản ngữ. Điều đó khiến chúng tôi tin rằng các ông thực sự nghiêm túc với thị trường nước H.’”
Thẩm Viễn đặt bút xuống.
“Lục Vy, em đáng giá bao nhiêu… có lẽ chính em cũng chưa biết.”
Tôi im lặng.
“Nhưng tôi biết.” Ông nói, “Vì vậy tôi thông báo cho em một việc: phía Alvarez đã gửi thư mời. Họ muốn em sang trụ sở nước H vào tháng tới, tham dự hội nghị chiến lược kéo dài hai tuần.”
“Fernando hy vọng em sẽ tham gia với tư cách đại diện công ty, trực tiếp trao đổi với đội ngũ lãnh đạo của họ.”
Tim tôi khẽ chệch một nhịp.
“Trao đổi… hoàn toàn bằng tiếng Tây Ban Nha?”
“Hoàn toàn bằng tiếng Tây Ban Nha.”
“Tôi đi.”
Tôi không hề do dự.
Ba năm trước, tôi sẽ né tránh.
Còn bây giờ… tôi không trốn nữa.
Trước ngày bay sang nước H, Tiền Quốc An hẹn tôi nói chuyện.
Ở quán cà phê dưới tòa nhà công ty.
Ông gọi một ly Americano, tôi chọn latte.
“Em có biết vì sao năm đó tôi rời đại sứ quán không?”
Tôi lắc đầu.
“Lý do giống em.” Ông tháo kính lão, lau nhẹ, “Làm phiên dịch ở đại sứ quán, nhìn thì hào nhoáng. Nhưng thực chất… chỉ là một cái máy biết nói. Tài liệu đi qua tay mình, bí mật đi qua mắt mình, nhưng mình không có quyền quyết định. Công lao là của nhà ngoại giao, sai sót… là của phiên dịch.”
“Tám năm, tôi chịu không nổi. Nên nghỉ. Về học lại tài chính, thi lại từ đầu, lấy chứng chỉ kế toán, vào đây làm kế toán.”
Tôi hỏi: “Thầy có hối hận không?”
“Có.” Ông nói rất thẳng, “Nhất là khi nhìn những dự án hỏng vì ngôn ngữ, tôi cũng đau như em. Nhưng tôi đã chọn im lặng.”
“Tối hôm đó thầy lại đứng ra.”
“Vì sếp Thẩm dùng sai một từ.” Ông cười nhẹ, “Người làm ngôn ngữ có một cái tật… nghe sai ngữ pháp còn khó chịu hơn giẫm phải đinh. Không nhịn được.”
Tôi cũng bật cười.
“Qua nước H, em sẽ gặp nhiều thử thách. Fernando là người dễ làm việc. Nhưng cấp trên của ông ấy, CEO Ramirez… rất khó.”
“Khó thế nào ạ?”
“Ông ta không tin doanh nghiệp Trung Quốc. Mười năm qua, kiện ba lần, thắng cả ba. Lần này chịu hợp tác, một nửa vì Fernando thuyết phục. Nửa còn lại… là vì tôi gọi cho Fernando, dùng chút quan hệ cũ.”
Tôi đặt ly cà phê xuống.
“Thầy quen Fernando?”
Ông gật đầu: “Bố của cậu ta từng là đại sứ nước H tại nước B những năm 90. Tôi từng phiên dịch cho ông ấy trong nhiều bài phát biểu chính thức. Khi đó Fernando còn trẻ, theo bố đến đại sứ quán ăn cơm vài lần.”
Tôi nhìn ông vài giây.
“Thầy còn giấu bao nhiêu chuyện nữa vậy?”
Ông đeo lại kính, đẩy nhẹ lên sống mũi.
“Đến nước H rồi em sẽ biết.”
Nước H, trụ sở tập đoàn Alvarez, thành phố Santiago.
Ngày đầu tiên tôi đến, Fernando tự mình ra sân bay đón.
“Bienvenida, señorita Lu.”
“Chào mừng cô Lục.”
“Gracias, señor Fernando. Es un placer estar aquí.”
“Cảm ơn ông Fernando. Rất vinh dự được có mặt tại đây.”
Trên đường, ông kể cho tôi rất nhiều.
Cơ cấu công ty, tính cách của ban lãnh đạo… và quan trọng nhất CEO Ramirez.
“Ramirez từng nói một câu.” Fernando nhìn thẳng con đường phía trước, “Ông ấy bảo: ‘Làm ăn với người Trung Quốc, trở ngại lớn nhất không phải là ngôn ngữ, mà là niềm tin.’”
“Ông ấy không tin chúng ta?”
“Ông ấy không tin ai cả. Nhưng ông ấy tôn trọng năng lực.” Fernando liếc nhìn tôi, “Nếu trong hai tuần em khiến ông ấy thấy được năng lực của mình, dự án sẽ ổn định hoàn toàn. Nếu không”
“Ông ấy sẽ hủy hợp tác?”
“Không. Nhưng ông ấy sẽ cắt quy mô về lại một trăm triệu.”
Một trăm bốn mươi triệu… bốc hơi.
Cổ họng tôi khô lại.
“Chiều mai ba giờ, Ramirez sẽ tham dự lễ khai mạc hội nghị chiến lược. Toàn bộ bằng tiếng Tây Ban Nha. Em có năm phút phát biểu mở đầu.”
“Năm phút?”
“Năm phút là đủ.” Fernando nói, “Ông ấy đánh giá một người… không quá năm phút.”
Đêm đó, tôi không ngủ.
Không phải để học thuộc bài.
Mà để chuẩn bị… một câu hỏi.
Một câu hỏi liên quan đến Tiền Quốc An.
Ba giờ chiều hôm sau.
Tầng cao nhất trụ sở Alvarez.
Ngoài cửa kính là đường chân trời của Santiago, xa xa dãy Andes phủ tuyết trắng.
Ramirez ngồi ở vị trí trung tâm bàn họp.
Hơn bảy mươi tuổi, tóc bạc, sống mũi khoằm, ánh mắt sâu như lưỡi dao.
Bên cạnh ông là sáu lãnh đạo cấp cao.
Fernando ngồi trong đó.
Sofia cũng có mặt.
Cả phòng họp, tôi là gương mặt châu Á duy nhất.
Fernando đứng lên giới thiệu ngắn gọn, rồi nhường lại sân khấu cho tôi.
“Señorita Lu, el escenario es suyo.”
“Cô Lục, sân khấu là của cô.”
Tôi đứng dậy.
Hít một hơi.
Nhìn thẳng vào Ramirez.
“Señor Ramírez, señoras y señores. Antes de hablar de negocios, quiero contarles una historia.”
“Thưa ông Ramirez, thưa quý vị… trước khi nói về kinh doanh, tôi muốn kể một câu chuyện.”
“Thưa ông Ramirez, thưa quý vị. Trước khi nói về hợp tác, tôi muốn kể một câu chuyện.”
Ramirez khẽ nâng mí mắt, biểu cảm vẫn không đổi.
Tôi tiếp tục.
“Ba mươi năm trước, có một phiên dịch trẻ người Trung Quốc làm việc tại đại sứ quán của nước mình trên mảnh đất này. Anh ấy dịch bài phát biểu, tài liệu, các cuộc đàm phán. Anh ấy vô hình… như hầu hết những người làm nghề phiên dịch. Nhưng có một người đã chú ý đến anh ấy.”
Sắc mặt Fernando bắt đầu thay đổi.
“Người đó… là đại sứ Fernando Alvarez cha của ông.”
Bàn tay Fernando đang cầm bút khựng lại, rồi hạ xuống.
“Vị đại sứ đó đã nói với chàng phiên dịch một câu… mà anh ấy nhớ suốt cả đời.”
Cả phòng họp lặng đi.
Tôi nhìn thẳng vào Ramirez.
Ánh mắt ông đã thay đổi.
Không còn là lạnh lùng.
Mà là… đề phòng.
“‘Ngôn ngữ không phải là công cụ. Ngôn ngữ là cây cầu. Và một cây cầu tốt không chỉ nối hai bờ… mà còn gánh được sức nặng của niềm tin.’”
Tôi dừng lại một nhịp.
“Người phiên dịch đó tên là Tiền Quốc An. Hiện tại ông ấy đang làm việc tại công ty chúng tôi. Và tôi… là đồng nghiệp của ông ấy.”
Fernando bật dậy.
“Trời ơi…”
Ông nhìn tôi, mắt đỏ lên.
“Tiền? Có phải ông Tiền từng ăn cơm cùng cha tôi không?”
“Đúng vậy.”
“Ông ấy… vẫn còn?”
“Ông ấy rất khỏe. Và gửi lời hỏi thăm đến ông.”
Fernando đưa tay lau mắt.
Ramirez vẫn chưa nói gì.
Tôi quay sang ông.
“Thưa ông Ramirez, ông từng nói, trở ngại lớn nhất khi làm ăn với người Trung Quốc không phải là ngôn ngữ… mà là niềm tin.”
“Ông nói đúng.”
“Nhưng niềm tin… không mua được bằng tiền, cũng không ràng buộc được bằng hợp đồng.”
“Niềm tin… được xây bằng con người.”
“Ba mươi năm trước, ông Tiền là cây cầu giữa hai quốc gia.”
“Hôm nay… tôi muốn trở thành cây cầu đó một lần nữa.”
Cả phòng họp chìm vào im lặng.
Mười giây.
Dài như vô tận.
Ramirez chậm rãi cầm bút lên, xoay nhẹ hai vòng.
Rồi ông cất giọng.
“Cô Lục.”
“Vâng.”
“Tôi bảy mươi ba tuổi. Đã đàm phán với người từ bốn mươi hai quốc gia.”
“Nhưng đây là lần đầu tiên… có người khiến tôi không nói được gì chỉ trong chưa đầy năm phút.”
Ông đặt bút xuống.
“Phương án mở rộng hai trăm bốn mươi triệu… được phê duyệt.”
Tin tức truyền về trong nước… là hai giờ sáng.
Thẩm Viễn ngồi trong văn phòng, thức trắng cả đêm.
Khi nhận điện thoại của tôi, nghe xong, ông im lặng năm giây.
Rồi chỉ nói một câu.
“Lục Vy, công ty nợ em… tôi sẽ trả.”
Ngày tôi về nước.
Công ty cử xe riêng ra sân bay đón.
Trần Lam, Lưu Phong, Tiểu Vũ… và Tiền Quốc An đều đứng chờ ở sảnh.
Tiền Quốc An đẩy nhẹ kính, nhìn tôi.
“Thế nào?”
“Ramirez nhờ tôi chuyển lại cho thầy.” Tôi lấy ra một phong thư, đưa cho ông. “Cha của Fernando đã qua đời năm ngoái. Trước khi mất, ông để lại một lá thư cho thầy. Fernando tìm thầy suốt, giờ nhờ tôi mang về.”
Tiền Quốc An nhận lấy.
Ngón tay ông dừng lại trên mép phong thư rất lâu.
Ông không mở.
Chỉ nhẹ nhàng cất vào túi áo trước ngực.
Khẽ vỗ một cái.
“Đi thôi. Về công ty.”
Ngày đầu tiên trở lại.
Thẩm Viễn tổ chức họp toàn công ty.
Hơn hai trăm người ngồi kín hội trường.
Giống hệt đêm tiệc hôm đó.
Nhưng lần này
Không còn ai nhìn tôi bằng ánh mắt hoài nghi nữa.
Chỉ còn lại… một điều duy nhất.
Công nhận.
Thẩm Viễn bước lên sân khấu, không vòng vo.
“Có hai thông báo. Thứ nhất, dự án Alvarez đã chính thức mở rộng lên quy mô hai trăm bốn mươi triệu trong ba năm, hợp đồng đã ký tuần trước.”
Tiếng vỗ tay vang lên.
“Thứ hai, dự án này từ chỗ bị từ chối đến khi ký được hợp đồng… công lao lớn nhất thuộc về hai người Tiền Quốc An và Lục Vy.”
Ông nhìn xuống phía dưới.
“Thầy Tiền, đêm tiệc hôm đó đã đứng ra, giúp chúng ta có cơ hội thứ hai. Còn Lục Vy, bài phát biểu năm phút tại nước H… đã trực tiếp thuyết phục CEO bên đó.”
“Tôi đã nói, ai biết tiếng Tây Ban Nha sẽ được tăng lương 59%. Lời hứa này tôi đã thực hiện. Nhưng tôi muốn bổ sung thêm một điều.”
Ông bật màn hình.
Một văn bản hiện lên.
“Từ hôm nay, công ty triển khai ‘chương trình khuyến khích nhân tài ngôn ngữ’. Bất kỳ nhân viên nào vượt qua kiểm định năng lực ngôn ngữ của công ty, tùy theo ngôn ngữ và trình độ, sẽ nhận phụ cấp từ 10% đến 60%.”
“Ngoài ra, mọi đóng góp trong dự án sẽ được phân chia theo khối lượng công việc thực tế. Ghi rõ trong hợp đồng.”
“Ai dám nhận công của người khác… phát hiện là chấm dứt hợp đồng ngay lập tức.”
Ánh mắt ông lướt qua cả hội trường.
Không ai dám lên tiếng.
Sau cuộc họp, Hứa Lâm chặn tôi lại ngoài hành lang.
Tôi tưởng cô sẽ tiếp tục gây khó dễ.
“Lục Vy.”
“Ừ?”
“Email nặc danh đó… là tôi gửi.”
Tôi không nói gì.
“Cô biết từ trước rồi đúng không?”
“Biết.”
Hứa Lâm mím môi.
“Vậy sao cô không tra tôi? Không báo lên sếp Thẩm?”
“Vì những gì cô nói… không hoàn toàn sai.” Tôi nhìn cô, giọng bình tĩnh, “Tôi thực sự nợ Trương Vũ một lời xin lỗi. Nếu không có những lời đó của cô, tôi sẽ không đi tìm cậu ấy, không viết bản giải trình, và cậu ấy cũng sẽ không được minh oan.”
Hứa Lâm khựng lại.
“Vậy là… cô còn phải cảm ơn tôi?”
“Có thể nói vậy.”
Cô ta há miệng, rồi lại thôi.
Quay người rời đi.
Lần này… không còn cái kiểu bỏ đi đầy bực bội nữa.
Năm năm sau.
Tôi đứng trong một tòa nhà văn phòng nhìn ra bến Thượng Hải.
Ánh đèn sông Hoàng Phố lấp lánh như dải ngân hà đổ xuống mặt nước.
Trên bàn là bảng tên:
Lục Vy
Đồng sáng lập kiêm Giám đốc vận hành Viễn Thần Quốc Tế
Viễn Thần Quốc Tế là công ty tôi và Thẩm Viễn cùng lập ba năm trước.
Tách ra từ bộ phận quốc tế, chuyên về tư vấn thương mại đa ngôn ngữ và quản lý dự án quốc tế.
Năm đầu doanh thu ba mươi triệu.
Năm thứ ba một trăm hai mươi triệu.
Năm nay… dự kiến vượt hai trăm triệu.
Bảy mươi tám nhân sự.
Mười hai ngôn ngữ.
Tiền Quốc An là cố vấn cấp cao, mỗi tuần đến công ty hai ngày, thời gian còn lại viết hồi ký.
Tên sách: “Cây cầu của phiên dịch”.
Đã có ba nhà xuất bản tranh nhau bản quyền.
Trương Vũ rời công ty cũ, gia nhập Viễn Thần, phụ trách quản lý logistics.
Đội của cậu ấy năm ngoái đứng top doanh thu toàn công ty.
Phương Niệm hiện là giám đốc nhân sự.
Cô ấy từng nói một câu khiến tôi nhớ mãi:
“Hồi đó cậu chỉ ghi tiếng Anh trong CV… vì cậu không tin thế giới này.”
“Còn bây giờ?” tôi hỏi.
“Bây giờ… cậu tự tạo ra một thế giới đáng để tin.”
Tôi chỉ cười.
Tháng trước, Fernando sang Thượng Hải công tác.
Chúng tôi cùng ăn một bữa.
Ông mang theo một chai vang năm 1989 thứ mà cha ông cất giữ cả đời.
“Cha tôi từng nói, người phiên dịch Trung Quốc năm đó là người có thiên phú ngôn ngữ xuất sắc nhất ông từng gặp.” Fernando nâng ly, “Nhưng tôi nghĩ… cô là người thứ hai.”
“Tôi cảm ơn. Vậy người thứ nhất?”
“Đương nhiên là thầy Tiền.”
Chúng tôi cụng ly.
Rượu rất ngon.
Mười năm sau.
Một buổi chiều mùa thu.
Tôi nhận được một cuộc gọi.
Mã vùng thành phố N.
“Xin hỏi có phải Lục tổng không ạ?”
“Tôi đây.”
“Tôi là trưởng phòng nhân sự của công ty Lợi Thông. Không biết bà còn nhớ công ty chúng tôi không?”
Lợi Thông.
Nơi đã từng biến tôi thành “phiên dịch miễn phí”, nơi mọi công lao đều thuộc về người khác.
Tôi… nhớ rất rõ.
“Có việc gì?”
“Công ty chúng tôi đang chuyển hướng kinh doanh, cần tư vấn quốc tế. Được biết Viễn Thần Quốc Tế là đơn vị hàng đầu… giám đốc Lâm muốn hẹn bà một buổi trao đổi.”
“Giám đốc Lâm?” Tôi nhướng mày, “Không phải tổng giám đốc Tôn sao?”
“Tổng Tôn nghỉ từ năm năm trước rồi. Sau đó công ty thay ba đời giám đốc, đến năm ngoái mới ổn định lại.”
Tôi tựa lưng vào ghế.
“Vương Lỗi thì sao? Trưởng phòng kinh doanh trước đây.”
Đầu dây bên kia khựng lại một chút.
“Anh Vương… ba năm trước bị sa thải vì chiếm đoạt tiền hoa hồng của khách. Sau đó nghe nói sang một công ty nhỏ, nhưng cũng không trụ được lâu.”
Tôi cười.
Một nụ cười rất nhẹ.
“Ý định hợp tác với Lợi Thông, vui lòng gửi email chính thức đến hòm thư kinh doanh của công ty chúng tôi. Đội ngũ của tôi sẽ đánh giá, nếu phù hợp sẽ sắp xếp kết nối.”
“Vâng vâng! Cảm ơn Lục tổng rất nhiều!”
Tôi cúp máy.
Ngoài cửa sổ, mùa thu Thượng Hải đẹp đến dịu dàng.
Lá ngô đồng rơi đầy mặt đất, ánh nắng xuyên qua kẽ lá, vỡ thành từng mảnh vàng rực.
Trên bàn là một bức ảnh.
Ảnh chụp buổi kỷ niệm mười năm thành lập công ty.
Tất cả đứng cạnh nhau.
Thẩm Viễn, Tiền Quốc An, Trần Lam, Lưu Phong, Trương Vũ, Phương Niệm… và những gương mặt mới sau này.
Tôi đứng ở chính giữa.
Cười rất thoải mái.
Bên cạnh bức ảnh là chiếc cúp năm đó.
Màu bạc, đã hơi xỉn theo thời gian.
Trên thân cúp khắc một dòng chữ nhỏ:
“Nhân viên xuất sắc năm: Lục Vy.”
Đó là năm thứ ba tôi giấu đi tám thứ ngôn ngữ.
Cũng là năm cuối cùng tôi giấu.
Điện thoại lại rung.
Tin nhắn của Tiền Quốc An:
“Tiểu Lục, sách của tôi xuất bản rồi. Tôi gửi bản đầu tiên cho em, địa chỉ vẫn như cũ chứ?”
Tôi trả lời: “Vâng ạ.”
Nghĩ một chút, tôi nhắn thêm:
“Thầy nhớ ghi trên bìa ‘Dành tặng những người phiên dịch từng không dám lên tiếng.’”
Ông gửi lại một icon cười.
Tôi đặt điện thoại xuống, nhìn ra ngoài cửa sổ.
Mười ba năm trước, trong CV của tôi chỉ có một dòng.
Tiếng Anh, thành thạo.
Còn hôm nay, trên trang chủ của Viễn Thần Quốc Tế, có một câu khác.
“Ngôn ngữ không phải là công cụ. Ngôn ngữ là cầu nối.”
Đó là lời của ông Fernando năm xưa.
Là bài học Tiền Quốc An dạy tôi.
Và cũng là điều… tôi mất mười ba năm mới thật sự hiểu.
Hết.
