Giả Tạo

“Hôm nay Hứa Kiến Quốc vay tám chục nghìn tệ. Người cho vay: Hứa Kiến Thiết.”

Hứa Kiến Thiết là bác cả tôi.

Tờ thứ ba.

“Hôm nay Hứa Kiến Quốc vay năm chục nghìn tệ. Người vay: Hứa Kiến Quốc (bản sao giấy chứng nhận vay tiền của hợp tác xã tín dụng).”

Ba tờ giấy vay nợ.

Mười vạn, tám vạn, năm vạn.

Hai mươi ba vạn.

Thêm bảy vạn rút tiền từ thẻ tín dụng.

Ba mươi vạn.

Tiền đặt cọc căn nhà trong hồi môn của chị — ba mươi vạn — đều là đi vay cả.

Còn xe thì sao?

Tôi lại lật xem.

Ở cuối phong bì có một bản hợp đồng trả góp.

Xe là mua trả góp. Mỗi tháng trả hai nghìn ba, mới trả được hai kỳ.

Hai mươi vạn tiền mặt thì sao?

Ở dưới cùng là một bản sao kê ngân hàng được in ra.

Tài khoản của bố.

Số dư: một nghìn bốn trăm tệ.

Sao kê cho thấy hai mươi vạn kia được chuyển từ ba tài khoản khác nhau, đến vào một ngày trước hôn lễ.

Một tài khoản là của bác cả.

Một tài khoản là của hợp tác xã tín dụng.

Một tài khoản là của mẹ.

Mẹ chuyển tám vạn.

Tôi nhìn chằm chằm vào bản sao kê đó rất lâu.

“Hồi môn trăm vạn” của chị.

Tiền đặt cọc mua nhà là vay.

Xe là mua trả góp.

Tiền mặt là chắp vá từ chỗ này sang chỗ khác.

Bố vì giữ thể diện cho chị mà gánh hơn bốn mươi vạn nợ.

Vậy hai nghìn tệ của tôi thì sao?

Không phải là nhà không có tiền cho tôi.

Mà là toàn bộ tiền đều đưa cho chị rồi.

Ngay cả tiền đi vay, cũng đều đưa cho chị.

Còn mẹ.

Mẹ đã chuyển tám vạn từ tài khoản của mình cho bố.

Vậy con số mẹ đưa cho tôi——

Tôi lấy mảnh giấy ra.

Trên đó ghi một số tài khoản ngân hàng và một mật khẩu.

Sáu chữ số.

Tôi đặt phong bì về chỗ cũ.

Rồi về nhà.

Sáng hôm sau, tôi đi ngân hàng.

Báo số tài khoản cho quầy giao dịch.

“Làm ơn kiểm tra số dư giúp tôi.”

Nhân viên quầy nhập số tài khoản, nhìn màn hình một cái.

Rồi cô ấy ngẩng đầu nhìn tôi, vẻ mặt có một thoáng khựng lại.

“Chị xác nhận muốn kiểm tra số dư ạ?”

“Đúng vậy.”

Cô ấy đưa cho tôi biên lai in ra.

Tôi cúi đầu nhìn.

Số dư: sáu mươi tám vạn bốn nghìn ba trăm hai mươi mốt tệ.

Tay tôi run lên.

Sáu mươi tám vạn.

Sau khi mẹ chuyển tám vạn cho bố, trong thẻ của bà vẫn còn sáu mươi tám vạn.

Đó là khái niệm gì?

Nhà tôi, bố mở một tiệm tạp hóa ở thị trấn, mẹ ở nhà trồng trọt, làm đồ thủ công.

Cả năm cộng lại, hai người cũng chẳng kiếm nổi mười vạn tệ.

Sáu mươi tám vạn.

Mẹ đã tích cóp bao nhiêu năm?

Tôi ngồi trên ghế ở ngân hàng, nhìn con số ấy, đầu óc ong ong.

Nhớ hồi nhỏ, mẹ chưa bao giờ mua quần áo mới cho mình.

Nhớ mẹ lúc nào cũng ăn đồ thừa của chúng tôi.

Nhớ mỗi dịp Tết đến, mẹ đều nói: “Mẹ không cần quần áo mới, đồ năm ngoái vẫn còn mặc được.”

Nhớ mẹ lặng lẽ nhét cho tôi hai trăm tệ.

Mẹ nói: “Mẹ có tính toán.”

Mẹ thật sự có tính toán.

Bà đã tính suốt hai mươi năm.

6.

Tôi đi tìm mẹ.

Ở nhà ngoại, nhân lúc bố không có ở đó.

“Mẹ, tờ giấy kia…”

“Con kiểm tra rồi?”

“Vâng.”

Mẹ đang rửa rau, tay không ngừng lại.

“Sáu mươi tám vạn.” Tôi nói.

Bà không lên tiếng.

“Mẹ, số tiền này…”

“Là mẹ tích cóp.”

Giọng bà rất bình tĩnh.

“Từ năm chị con ra đời bắt đầu tích. Mỗi năm có thể để dành bao nhiêu thì để dành bấy nhiêu. Bố con không biết.”

Tôi nhìn bà.

Bà cuối cùng cũng ngẩng đầu lên.

“Bố con thiên vị chị con. Mẹ biết.”

“Từ năm chị con học piano, mẹ đã biết rồi. Ông ấy sẽ không thay đổi đâu.”

“Mẹ cũng từng cãi nhau với ông ấy. Cãi mấy lần rồi, vô ích. Ông ấy vốn là người như vậy.”

Bà bỏ rau vào chậu.

“Tiền của ông ấy, mẹ không quản được. Nhưng tiền của mẹ, mẹ tự quyết.”

“Hai mươi năm qua, mẹ làm đồ thủ công, bán rau, nuôi gà, giúp người ta may vá quần áo. Tiền sinh hoạt bố con đưa cho mẹ, mỗi tháng mẹ đều tiết kiệm được một chút. Một trăm, hai trăm, có lúc ba trăm.”

“Sáu mươi tám vạn, là mẹ từng đồng từng đồng mà tích cóp được.”

Mắt tôi nóng lên.

“Mẹ…”

“Con đừng khóc.”

Bà nhìn tôi.

“Chuyện hồi môn là bố con quyết, mẹ không ngăn được. Nhưng mẹ không thể để con xuất giá tay không.”

“Hôm đó đưa tờ giấy cho con ngay trước mặt mọi người, là để con biết —— mẹ không phải không lo cho con.”

“Chỉ là có vài chuyện, không thể làm công khai được.”

Tôi nắm chặt tay bà.

Tay bà rất thô ráp, các khớp ngón tay biến dạng, kẽ móng tay toàn là đất.

Hai mươi năm.

Đôi tay này đã tích được sáu mươi tám vạn.

“Mẹ, tám vạn mẹ chuyển cho bố ——”

“Mẹ biết con đã thấy rồi.”

Bà nói.

“Tám vạn đó là bố con mở miệng hỏi mẹ. Ông ấy nói là còn thiếu một chút để đủ hồi môn. Nếu mẹ không đưa, ông ấy sẽ phải đi vay thêm nhiều hơn.”

“Mẹ đã đưa. Nhưng sau khi đưa xong, mẹ biết ngay —— ông ấy sẽ không đưa cho con một đồng nào cả.”

Bà nhìn tôi.

“Cho nên hôm đó, mẹ mới đưa số tài khoản cho con.”

Tôi chợt nhớ ra một vấn đề.

“Mẹ, vậy còn mẹ thì sao? Tiền dưỡng già của mẹ thì sao?”

Bà cười cười.

“Mẹ nuôi con lớn, con còn có thể không lo cho mẹ à?”

Tôi không nói được gì.

Bà vỗ vỗ tay tôi.

“Con đừng nói với chị con. Cũng đừng nói với bố con. Số tiền này là đường lui của con.”

“Bao giờ cần thì lấy ra dùng.”

“Không dùng đến thì càng tốt.”

Tôi gật đầu.

Hôm đó trên đường về nhà, điều tôi nghĩ đi nghĩ lại không phải là sáu mươi tám vạn.

Mà là câu mẹ nói ——

“Ông ấy sẽ không thay đổi đâu.”

Bà đã biết từ hai mươi năm trước.

Bà không cãi, không náo.

Bà chọn một con đường ngốc nhất, chậm nhất.

Từng một đồng, từng một đồng mà tích cóp.

Tích cóp suốt hai mươi năm.

Chừa cho tôi một đường lui.

7.

Nếu chuyện chỉ đến đây thì cũng coi như xong.

Mẹ đưa tiền cho tôi, tôi sống tốt cuộc đời của mình là được.

Nhưng ba tuần sau nữa, bố lại gọi điện đến.

“Tĩnh Nghi, khoản vay mua xe của chị con, từ tháng sau con phụ trả đi.”

Tôi ngây ra một lúc.

“Gì cơ?”

“Khoản vay xe của chị con, mỗi tháng trả hai nghìn ba. Chị con vừa mới lấy chồng, trong tay đang eo hẹp. Con phụ trả mấy tháng đi.”

“Vì sao lại là con trả?”

“Chị con là chị ruột của con.” Giọng bố đương nhiên như lẽ thường, “Con giúp một tay thì đã sao?”

“Bố, chiếc xe đó là của hồi môn của chị, không liên quan gì đến con.”

“Không liên quan gì đến con là thế nào? Người một nhà ——”

“Người một nhà?”

Tôi cắt ngang lời ông.

“Khi chia của hồi môn, bố nói chị lấy chồng ở thành phố thì cần thể diện. Bây giờ đến lúc trả tiền xe, lại nói là người một nhà?”

Bố im lặng mấy giây.

“Con bé này nói chuyện kiểu gì đấy?”

“Con nói sự thật.”

“Rốt cuộc khoản vay xe đó con có giúp hay không?”

“Không giúp.”

Tôi cúp máy.

Nhưng chuyện vẫn chưa kết thúc.

Ba ngày sau, chị gái gọi điện tới.

“Tĩnh Nghi, bố nói với em chuyện vay xe rồi đúng không?”

“Nói rồi. Em đã nói là không giúp.”

“Sao em ích kỷ thế?”

Giọng chị thay đổi hẳn.

“Chị mới lấy chồng, cái gì cũng phải tiêu tiền. Em mở một cửa hàng nhỏ ở thị trấn, một tháng cũng kiếm được mấy nghìn tệ mà? Giúp chị trả hai nghìn ba thì có sao?”

“Chị, của hồi môn của chị có nhà có xe có hai mươi vạn. Của hồi môn của em là một chiếc chăn và hai nghìn tệ. Chị bảo em giúp chị trả tiền xe?”

“Đó là bố mẹ cho, liên quan gì đến em?”

“Đúng, không liên quan gì đến em. Vậy khoản vay xe của chị, cũng không liên quan gì đến em.”

Trong điện thoại im lặng một lúc.

Giọng chị hạ thấp xuống.

“Tĩnh Nghi, em đừng tưởng chị không biết, chắc chắn mẹ đã lén đưa tiền cho em.”

Tim tôi đập thót một cái.